جیهانراپۆرتهەواڵی

جۆن بۆڵتن: دەبێت سیاسەتی دژ بە ریفراندۆمی کوردستان پێچەوانە بکرێتەوە

پەکەکەیش رۆڵی بەرزیان نواند دژ بە داعش، توانیان جینۆسایدی یەزیدییەکان لە شەنگاڵ رابگرن

 دەنگی کورد

لە راپۆرتێکیدا لە ماڵپەڕی (برەیت بارت) فرەنسیس مارتل، نوسەری ئاسایشی نەتەوەیی ماڵپەڕەکە، کە رۆژی ٢٥ مارس بڵاو کراوەتەوە، نوسیوێتی"بە بوونی جۆن بۆڵتن لە ئیدارەی دۆناڵد ترەمپدا، کوردەکان لە کۆتاییدا هاوپەیمانیان دەستدەکەوێت".

شەوی پێنج شەممەی رابردوو ئەوە راگەیاندرا کە (جۆن بۆڵتن)ی باڵیۆزی پێشووتری ئەمەریکا لە نەتەوە یەکگرتووەکان، لە شوێنی جەنەڕاڵ(H.R. McMaster) دادەنرێت وەکو راوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی دۆناڵد ترەمپ.

مارتل ئەوەیشی نوسیوە"بێگومان هەڵوێستی نەگۆڕی بۆڵتن لەوە تێدەپەڕێت کە تەنها باوەڕی بە سەربەخۆیی کوردستان هەبێت، بەڵکو دەبێتە پشتگیری بۆیان".

جۆن بۆڵتن پێشتر پشتگیری خۆی راگەیاندووە بۆ دروستبوونی دەوڵەتی کوردی سەربەخۆ، چونکە پێی وایە کە کورد دەتوانێت حوکمرانی خۆی بکات و ئەوەیشیان سەلماندووە، پشتگری وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکایان بەدەستهێناوە بەهۆی هاوکاریی و متمانەیان لە چەند هەڕەشەیەکی جیهادییەکان، دیارترینیان جەنگی دژ بە دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش).

بۆڵتن باوەڕی وایەو لە رابردودا ئەوەی بەڕوونی ووتووە"عێراق بەشێوەیەك هەرەسی هێناوەو دابەش بووە هەرگیز ناکرێت یەکبخرێتەوە، کوردەکانی عێراقیش ئەوەیان پێشانداوە کە دەتوانن حوکمی خۆیان بکەن، پێم وانیە کە بیانەوێت جارێکی دیکە بگەڕێنەوە بۆ ژێر دەسەڵاتی عێراق".

مانگێك دوای ریفراندۆمی کوردستان، لە پانێڵکی پەیمانگەی گاتسۆن (جۆن بۆڵتن) ئەرگیومێنتی لەسەر ئەوە کرد کە کوردەکان هاوپەیمانی ئەمەریکان لە عێراقدا، رۆڵی بەرهەمداریان هەبووە بۆ ماوەی جەند دەیەیەك لە کاری وردی باشەوە تا ئاستی بەرز.

سەبارەت بە ریفراندۆمی ٢٥ی سێپتەمبەری ٢٠١٧ی هەرێمی کوردستان جۆن بۆڵتن لەماوەی رابردودا وتوویەتی:"پێویستە ئەمەریکا پشتیوانی دامەزراندنی دەوڵەتی کوردی بکات، زیاتر لە ٩٠% خەڵکی کوردستان دەنگیان بۆ سەربەخۆیی داوە، کوردەکان هاوڕێمان بوونە لە خەباتمان دژ بە سەدام حوسێن و دژ بە تیرۆریزمی نێودەوڵەتی، باوەڕم وایە ئەوان دەبنە بەربەستێکی باش دژ بە ئێران".

سەبارەت بە عێراق بۆڵتن رای جیاوازی هەیەو دەڵێت:"بەغداد لەلایەن ئایەتوڵاکانی تەهرانەوە کۆنترۆڵ کراوە، هەڵە بوو پشتبەستن بە عێراق بۆ جەنگی دژ بە داعش، وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکایش هەڵەی کرد کە بە کوردەکانی ووت ریفراندۆم مەکەن، تووشی سزاگەلێك بوونەوە کە دەربازبوون لێی ئاسان نیە، بەڵام لەڕووی یاساییەوە ئەوان سەربەخۆن".

بۆڵتن پێی وایە دروستبوونی دەوڵەتێکی کوردی سەربەخۆ دەبێتە هۆی سەقامگیربوونی ئاسایشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، زیاتر لەو سیستمە داڕوخاوەی پاش جەنگی جیهانی یەکەم هاتووەتە بوون، چونکە ئەو سەربەخۆیی کوردستان بە دیفاکتۆیەك دەزانێت لە پاش راپەڕینی ساڵی ١٩٩١ی کوردستانەوە دژ بە رژێمی سەدام حوسێن هاتووەتە ئاراوە، لەو کاتەیشەوە تاوەکو روخانی رژێمی بەعس پشتیوانی ئەمەریکا و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیان هەبووە بۆ نمونە: دروستکردنی ناوچەی دژە فڕین بۆ کوردستان.

هەروەها دەڵێت"دژایەتیکردنی ریفراندۆم و سەربەخۆیی کوردەکان بەبیانووی ئەوە بووە کە ئاسایشی ناوچەکە پارێزراو بێت، بەڵام وا دەبینین کە بە پێچەوانەوە کێشەو نائارامی زیاتر بووە".

ئەو پێی وایە بەهۆی ئەوەی دەستی تێکدەرانەی ئێران کە زۆرینەی شیعەی کردوە بە مانگی دەستکردی خۆی لەعێراقدا، وایکرد پاش یەکگرتنەوەی عێراقی دوای سەدام، کوردەکان دیسان تەیار ببنەوە بە بیری جوداخوازی".

سەبارەت بە سیاسەتی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا بۆڵتن دەڵێت:"بەداخەوە، وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا کە دژایەتی ریفراندۆمی کردو سەربەخۆیی کوردستان رەت دەکاتەوە، ئەم سیاسەتە دەبێت بە پەلە پێچەوانە بکرێتەوە، چونکە ئەوە بووە هۆی ئەوەی بەربەست لەبەردەم سەرکردایەتییەکاندا دروست بکات، هەوڵی سەربەخۆیی کوردستان نائارامی ئیقلیمی دروست ناکات، بەڵکو بە پێچەوانەوە ئەو واقیعە ناسەقامگیرە بەرەو ئارامی دەبات".

 

بۆڵتن لە وتارەکەیدا کە رێژەیەکی کەمی بیرمەند و سیاسیی لێبوو، بەڕوونی ووتی کوردەکانی عێراق نابێت وەکو پارتی کرێکارانی کوردستان مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێت، چونکە لە کاتی جەنگی ساردا بەهۆی پێگەی جیۆستراتیژی و رۆڵی تورکیا وەکو ئەندامێکی ناتۆ لە ململانێیەکانی باشووری رۆژهەڵات، ئەمریکا نەیویست لاواز بکرێت، بەڵام پشتیوانیکردن لە گروپێکی وەکو بۆڵتن ناوی بە(مارکسی تیرۆریست) دەبات، دەڵێت ئەو کارەیان کرد.

 جۆن بۆڵتن لە بارەی پارتی کرێکارانی کوردستان و یەکینەکانی پاراستنی گەلەوە بۆچوونی جیاوازی هەیە و دەڵێت"لەم کاتەدا تەنانەت پەکەکەیش رۆڵی بەرزیان نواند دژ بە داعش، توانیان جینۆسایدی یەزیدییەکان لە شەنگاڵ رابگرن لەو کاتەدا کە پێشمەرگە دژ بە داعش لە شەڕدا بوو.

 جۆن بۆڵتن کە لە ئێستادا لە پۆستێکی هەستیاری ئیدارەکەی دۆناڵد ترەمپدایە، راوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی سەرۆکی ئەمەریکایە، ئەگەر خاوەنی هەمان ئەو بیر و بۆچوونانەی بەر لە وەرگرتنی ئەو پۆستەی بێت، چونکە پێشمەرگە بەشداری کرد لە ئازادکردنی موسڵ کە دووەم گەورەترین شاری عێراقە، یەپەگە کە ئێستا ئەمەریکا شکستی هێناوە لە بەرگرییکردن لێی لەو هێرشانەی تورکیا دەیکاتە سەریان، هاوکاری ئازادکردنی شاری کۆبانێی سەر سنوری تورکیای کرد، تەل عوبەید و تەنانەت گرنگترین پێگەی داعش (رەقە) کە پایتەختی داعش ناو دەبرا، یەپەگە هاوکار بوو لە رزگارکردنیان.

دەکرێت هاوڕابین لەگەڵ مانشێتی راپۆرتەکەی (فرەنسیس مارتل)ی نوسەری بواری ئاسایشی نەتەوەی ماڵپەڕی برێت بارت، کە نوسیوێتی:"لەڕێی جۆن بۆڵتنەوە، لە ئیدارەی ترەمپدا کورد هاوپەیمانی دەستدەکەوێت".

 

زیاتر پیشان بدە

بابەتی پەیوەندیدار

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *