ئەدەب و هونەر

چیرۆك.. دوو ئێواره‌ى ئاسایی، خاوەنی خەڵاتی یەکەمی فیستیڤاڵی گەلاوێژ

كاروخ فه‌همى

دەنگی کورد 

چیرۆکی دوو ئێوارەی ئاسایی لە نوسینی چیرۆکنوس کاروخ فەهمی، بە هاوبەشی خەڵاتی یەکەمی ٢١ە مین فیستیڤاڵی گەلاوێژی پێبەخشرا و دەنگی کورد تەواوی چیرۆکەکەی بڵاودەکاتەوە. 

 

دوو ئێوارەی ئاسایی

زانكۆى زه‌هرا

له‌ كتێبخانه‌ى بایه‌زید هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌، دوو گه‌نجى چالاكى پڕ له‌ خه‌ون. نوورسی كتێبێك به‌ ده‌ستییه‌وه‌و به‌ ده‌موچاوى منداڵێكى بێگوناهه‌وه‌ رێیده‌كرد. تۆفیق به‌گ به‌ كڵاوه‌ سووره‌كه‌ى و سمێڵه‌ ته‌قلیدییه‌ توركییه‌كه‌یه‌وه‌ خه‌یاڵى بۆ شوێنێكى دوور رۆیشتبوو. ئاسمان شین و لێره‌و له‌وێ په‌ڵه‌ هه‌ورى سپیی دیار بوون. دره‌خته‌ تازه‌ چرۆكردووه‌كانى ئه‌و به‌هاره‌ خۆشییه‌كى بێئه‌ندازه‌ى خستبووه‌ دڵى تۆفیق به‌گه‌وه‌. له‌وه‌ ده‌چوو بیر له‌ دره‌خته‌كانى ماڵه‌كه‌ى له‌ دوورگه‌ى هه‌یبه‌لى له‌ناو ده‌ریاى مه‌ڕمه‌ڕه‌، یان باخه‌كه‌یان له‌ گورگه‌ده‌ر له‌ شارباژێڕ بكاته‌وه‌. نوورسی ئه‌و رۆژانه‌ بیرى له‌ درووستكردنى زانكۆیه‌كى پێشكه‌وتوو ده‌كرده‌وه‌, خوێندنى ئایینى و یه‌زدانناسی بباته‌ قۆناغێكیتره‌وه‌. ئه‌و بۆ مۆڵه‌تى كردنه‌وه‌ى زانكۆكه‌ى روویكردبووه‌ ئیسته‌نبوڵ. ده‌ستى ده‌ستى زۆریانپێكردبوو، خه‌ریكبوو به‌ته‌واوى له‌و خه‌ونه‌ى نائومێد ده‌بوو. تۆفیق به‌گ له‌و دڵخۆشترو پڕژیانتر ده‌رده‌كه‌وت. به‌ پێچه‌وانه‌ى هاوڕێكه‌یه‌وه‌، ئه‌و عاشقى ئیسته‌نبوڵ بوو. وه‌ك ئه‌وه‌ى هه‌ردووكیان حه‌زنه‌كه‌ن به‌و زمانه‌ فه‌رمییه‌ى ئه‌وێ قسه‌بكه‌ن, به‌بێده‌نگى شانبه‌شانى یه‌كتر ده‌رۆِیشتن. نوورسی جارجار سه‌یرى كتێبكه‌ى ده‌ستى ده‌كرد كه‌ هه‌ڵبژارده‌یه‌ك بوو له‌ وتاره‌كانى جه‌ماله‌ددین ئه‌فغانى و له‌ به‌رگێكى چه‌رمیی ئه‌ستوور كۆكرابوونه‌وه‌. ورته‌ورتێكى له‌ده‌م ده‌رده‌چوو، تێگه‌یشتنى ئه‌سته‌م بوو. به‌ده‌ستى چه‌پدا پێچیانكرده‌وه‌ و به‌به‌رده‌م ریزێك دووكانى قوماشفرۆشیدا تێپه‌ڕین و گه‌یشتنه‌ سه‌ر جاده‌ى دیوان, ئه‌وه‌ى بۆ ئه‌نجوومه‌نى ئیمپڕاتۆریه‌تى رۆمى جاران ده‌چوو. كۆتایی شه‌قامه‌كه‌ به‌ چه‌ندین كۆشك و ته‌لار و باخی رازاوه‌ و مزگه‌وتى گه‌وره‌ كۆتایی ده‌هات. كۆمه‌ڵێك سه‌ربازى ئه‌سپسوار به‌ ئاراسته‌ى كۆشكى سوڵتان به‌لایاندا تێپه‌ڕین، له‌گه‌ڵ ناڵه‌ى به‌ریه‌ككه‌وتنى سم و به‌رده‌كان, هه‌م تۆفیق به‌گ له‌سه‌یركردنى ده‌ره‌خته‌كان وه‌ستا، هه‌م نوورسی له‌ناو خه‌یاڵى درووستكردنى زانكۆكه‌ى هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌. ئه‌و رۆژانه‌ ژماره‌ى سه‌ربازه‌كان تا ده‌هات زۆرترو زۆرتر ده‌بوون. وه‌ك ئه‌وه‌ى گۆڕانكارییه‌كى گه‌وره‌ به‌ڕێوه‌بێت، هه‌موو شته‌كان جۆرێك له‌ جوڵه‌و په‌شۆكانیان پێوه‌ دیاربوو. ئه‌وان به‌ نه‌زمى ئارامى خۆیان به‌رده‌وامبوون. تۆفیق به‌گ وه‌ك ئه‌وه‌ى بزانێ كه‌ نوورسی بیر له‌ چى ده‌كاته‌وه‌، وتی" دڵنیام رۆژێك دێت زانكۆى زه‌هرا له‌ هه‌موو ناوچه‌كه‌دا ده‌نگ ئه‌داته‌وه‌و فێرخوازى له‌ هه‌موو لایه‌كى دونیاوه‌ بۆ دێن. ئه‌م كۆسپ و كێشه‌ درووستكردنه‌ بۆ هه‌موو كارێك دێته‌پێش, به‌تایبه‌ت كه‌ ئێستا بارودۆخ به‌ته‌واوى شێواوه‌. سه‌رده‌مه‌كه‌ تێده‌په‌ڕێ و تۆش ده‌گه‌یت به‌ خه‌ونه‌كه‌ت،  ئه‌گه‌ر ته‌مه‌ن ده‌رفه‌ت بدا رۆژێك دێت بێم و سه‌ر له‌ دانیشگاكه‌ت بده‌م". نوورسی قه‌یرێ بێده‌نگ بوو، ده‌یزانى هاوڕێكه‌ى ته‌نها بۆئه‌وه‌ واده‌لێ تا چیتر خه‌مگین نه‌بێ. ئه‌وان یه‌كتریان ده‌ناسی و شاره‌زاى خه‌ون خه‌یاڵاتى یه‌كتر بوون، ئه‌و ماوه‌یه‌ى كه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ له‌ یه‌ك سلوولى به‌ندینخانه‌دا بوون, دۆستایه‌تییه‌كى پته‌وى له‌نێوانیاندا درووستكردبوو. نوورسی وه‌ك ئه‌وه‌ى له‌به‌رخۆیه‌وه‌ قسه‌بكا، وه‌ك ئه‌وه‌ى تۆفیق به‌گ له‌مناوه‌ نه‌بێ، به‌ده‌نگێكى پڕ متمانه‌ى یه‌ك ریتم قسه‌یده‌كرد " زه‌هرا خه‌ونى منه‌، زه‌هرا ده‌بێ جۆرێكى نوێ له‌ دینناسی بێنێته‌ ئاراوه‌. نابێ له‌ زه‌هرا منداڵه‌كان به‌م جۆره‌ى ئێستا شه‌رحى خوداناسییان بۆ بكرێ. ئه‌وه‌ى من ده‌یبینم هیچ په‌یوه‌ندییه‌كى به‌ خوداو دیینه‌وه‌ نییه‌. خوداى ته‌عالا چه‌ندین په‌یامى بۆ ناردووم و ده‌بێ به‌ میلله‌ته‌كه‌مى رابگه‌یه‌نم. خودا فێرى ئارامى و خۆشه‌ویستى كردووم. ئه‌و هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵمدایه‌. په‌یامه‌كانى ده‌بێ به‌ رێكوپێكى بگه‌ن به‌ خه‌ڵك، زه‌هرا ده‌بێ ئه‌و بڵندگۆیه‌بێ كه‌ ئه‌و په‌یامانه‌ به‌گوێى نه‌وه‌كاندا بدا، به‌ڵام زه‌هرا ورده‌ ورده‌ ده‌بێت به‌ خه‌ون. ئه‌و زاڵمى خودانه‌ناسانه‌ ئه‌وه‌نده‌ى له‌بیرى ته‌ویڵه‌ى ئه‌سپه‌كانیاندان، ئه‌وه‌نده‌ په‌رۆشى كردنه‌وه‌ى دانیشگا نین". گه‌شتبوونه‌ نزیك ئایا سۆفیا، له‌ مزگه‌وته‌ شینه‌كه‌ى به‌رانبه‌رى ته‌ماى نوێژی عه‌سریان هه‌بوو، به‌ڵام كه‌ ئه‌م هه‌موو سه‌ربازو ئه‌سپ و عه‌ره‌بانه‌ پڕ له‌ چه‌ك و تفاقانه‌یان بینى، نوورسی وتى ناتوانم په‌یوه‌ندى به‌ خوداوه‌ بگرم له‌ كاتیكدا ئه‌مانه‌ لێره‌ن. تۆفیق به‌گ پێشنیاریكرد هاوڕێكه‌ى بچێته‌وه‌ ژووره‌كه‌ى خۆى كه‌ له‌پشت مزگه‌وتى فاتیح و نزیك ئه‌و ناوچه‌یه‌ به‌كرێى گرتبوو، به‌ڵام نوورسی نه‌یده‌ویست به‌ته‌نیابێت، ئه‌م هه‌موو سه‌ربازه‌و نه‌بوونى ئومێدێك بۆ كردنه‌وه‌ى زه‌هرا دڵته‌نگیانكردبوو، گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ژووره‌كه‌ى خه‌مگینتری ده‌كرد. بۆیه‌ ده‌یوست هاوه‌ڵى تۆفیق به‌گ بكات تا به‌نده‌ره‌كه‌، به‌مزووانه‌ كه‌شتییه‌كه‌ ده‌گه‌یشت، ده‌بوو تۆفیق به‌گ رێگه‌یه‌كى زیاد له‌ سێ كاتژمێرى ببڕێت، تا ده‌گاته‌ دوورگه‌ى هه‌یبه‌لى له‌ناو ده‌ریاى مه‌ڕمه‌ڕه‌، له‌وێ له‌ناو ئه‌و بیده‌نگییه‌ ئارامییبه‌خشه‌دا، نه‌ژاد و ویدادى كوڕی وه‌ك هه‌موو رۆژێك له‌سه‌ر ته‌پۆلكه‌یه‌كى به‌رزى نزیك كه‌ناره‌كه‌ داده‌نیشن و چاوه‌ڕوانى گه‌ڕانه‌وه‌ى باوكیان ده‌كه‌ن. له‌دووره‌وه‌ هه‌ر كه‌ روناكى كه‌شتییه‌ك ده‌بینن, به‌ راكردن به‌ره‌و به‌نده‌ره‌كه‌ ده‌چنه‌ خواره‌وه‌. 

 

هیرا

 

خه‌ریكى شۆردنى چه‌ند په‌رداخێكى بیره‌و فنجانى قاوه‌ بووم كه‌ ماتێلدا بانگیكردم و وتى هیرا لێره‌یه‌. به‌په‌له‌ ده‌سته‌كانم به‌ فانیله‌كه‌ى به‌رم وشككرده‌وه‌و به‌ره‌و مێزه‌كه‌ى ئه‌و چووم. له‌وه‌تاى لێره‌ بینیومه‌ هه‌ر له‌و سوچه‌‌و له‌سه‌ر هه‌مان كورسی داده‌نیشێت. به‌ره‌و رووى ده‌چم و وه‌ك هه‌موو جارێك ئه‌و ده‌ست درێژده‌كا بۆ ته‌وقه‌و ماچى گۆناكانم ده‌كا. لووتم پڕده‌بێ له‌ بۆنى شانێل. ماكیاجه‌كه‌یم به‌دڵه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ى هه‌رگیز نایه‌لێ زیاده‌ڕه‌ویكردن له‌ به‌كارهێنانى، جوانییه‌ سرووشتییه‌كه‌ى بشارێته‌وه‌. پێى ده‌ڵێم كه‌مێكیتر چاوه‌رێم بكا, هه‌ركه‌ ئیشه‌كانم ته‌واو كرد، مۆڵه‌ت له‌ ماتێلداى خاوه‌نكار ده‌خوازم و ده‌ڕۆین. ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ لاى قاپ و په‌رداخه‌كان و هیرا له‌گه‌ڵ په‌رداخێك شه‌رابى ئیتاڵى جێده‌هێڵم. هیرا خۆشیده‌وێم، ده‌زانم كه‌ خۆشیده‌وێم، به‌ڵام هێشتا زووه‌ بۆ به‌یه‌كتر وتنى ئه‌م وشه‌یه‌. ئیمه‌ هه‌ردووكمان تا ئێستا خۆمان له‌ به‌كارهێنانى ئه‌م وشه‌یه‌ پاراستووه‌. بۆیه‌كه‌مجار هیرام لێره‌ بینى، ئه‌و هه‌ندێكجار به‌ دیار قاوه‌یه‌ك یا بیره‌یه‌كى سارده‌وه‌ داده‌نیشت و سكێچى ده‌كێشا, چاوى به‌ كتێبه‌كانى ناو (كافه‌كتێب)ه‌كه‌دا ده‌خشاند. من سه‌ره‌تا ته‌نها به‌خێرهاتن و ماڵئاواییم لێده‌كرد. كه‌ له‌ زارى ماتێلداو لۆرینزۆ وه‌ بیستبووى به‌شێكى زۆرى كتێبه‌كان هى منن، له‌ باشوورى كوردستانه‌وه‌ هاتووم و خه‌ونى سه‌فه‌ر به‌ره‌و نادیار له‌سه‌رمدایه‌، كونجكوڵى و هه‌وڵه‌كانى بۆ نزیكبوونه‌وه‌ لێم ئاشكرا هه‌ستى پێده‌كرا. ئێمه‌ به‌هۆى كتێبه‌كانه‌وه‌، به‌هۆى دیوانه‌كانى نالى و مه‌ولاناو پیره‌مێرد و خانى و مه‌حوى و حه‌بدولحه‌ق حامد و زۆریتره‌وه‌ بووینه‌ ئاشنا، به‌ڵام ژیانم هه‌روا جێگیر نه‌بوو سه‌ره‌تا، من خه‌ونى رۆشتن بۆ سه‌رزه‌مینێكیتر به‌رده‌وام له‌ خه‌یاڵمابووه‌، پشتكردنه‌ هه‌رشتێك به‌نیشتمانه‌وه‌ بمبه‌ستێته‌وه‌. وه‌ك ئه‌وه‌ى بێوه‌فاییم به‌رانبه‌ر نیشتیمانكردبێ، هه‌رچى ناخۆشی و تاڵاوى دونیا هه‌یه‌ لێره‌ چه‌شتم. قاچاخچى و رێبه‌رانى رێگا كردمیان به‌ په‌ند, ده‌ستى ده‌ستى و به‌ڵێنه‌ به‌تاڵه‌كانیان یه‌ك لیره‌یان پێنه‌هێشتم. وایلێهات له‌ به‌نده‌ره‌كان و پاركه‌كان له‌سه‌ر مقه‌با ده‌خه‌وتم، له‌ وێستگه‌ى قه‌تار و به‌رده‌م دووكانه‌كانى نزیك مه‌یدانى ناوه‌ڕاستى شار رۆژمده‌كرده‌وه‌. گه‌نجانى وه‌ك منى توڕه‌ له‌ نیشتیمان به‌رده‌وام ده‌هاتن، ده‌یانزانى كوردم و بێ نه‌واو پاره‌، یارمه‌تیانده‌دام. نزیكه‌ى شه‌ش مانگ به‌مشێوه‌یه‌ ژیام و ئاماده‌ى گه‌ڕانه‌وه‌ نه‌بووم. وه‌ك ناخودایه‌كى كه‌له‌ڕه‌ق گوێم به‌ تۆفان و گێژه‌ڵوكه‌ى ده‌ریا نه‌ده‌داو به‌رده‌وام بووم. تا كوڕێكى به‌دلیسى كه‌ پێى ناخۆشبوو هاوخوێنێكى له‌سه‌ر جاده‌كان بمرێ، به‌ ماتێلداو لۆرێنزۆى ناساندم. ئه‌م پیره‌ژن و پیره‌مێرده‌ ئیتاڵییه‌ له‌خۆیانگرتم. ئه‌وان له‌ بڵاوكه‌ره‌وه‌كانى ئایینى مه‌سیحى بوون، به‌ر له‌ ئیسته‌نبوڵ له‌ چه‌ندین شوێنیترى وه‌ك هیند، یه‌مه‌ن, جه‌زائیر، مه‌نگۆلیا ژیابوون، هه‌تا ماوه‌یه‌كیش چووبوون بۆ دوورگه‌كانى زه‌ریاى باشوور. به‌ رۆژ كارى پاككردنه‌وه‌و ئیشه‌كانیترم راییده‌كردو شه‌وانیش هه‌ر له‌وێ ده‌خه‌وتم. چه‌ند لیره‌یه‌كیان ده‌دامێ كه‌ بتوانم پێداویستییه‌كانم پڕ بكه‌مه‌وه‌، ورده‌ ورده‌ ده‌بوومه‌وه‌ به‌ كوڕه‌ خه‌ونبینه‌كه‌ى جاران. ناسینى هیرا و پیاسه‌ى جارجاره‌مان به‌ لێوارى بۆسفۆڕدا، هه‌ندێك ئومێدیان تێدا سه‌وزكردمه‌وه‌. هیرا هونه‌رمه‌ندێك له‌ناخیدایه‌, به‌ڵام هێشتا رێگه‌ى راسته‌قینه‌ى خۆى نه‌دۆزیوه‌ته‌وه‌. هه‌رچ تابلۆیه‌ك تا ئێستا كێشاویه‌تى پێیوایه‌ هه‌وڵێكى ناجیز و شكستخواردووه‌. ئه‌و پۆرترێتانه‌ى كه‌ نیشانى منى دابوون، سه‌رسامیانده‌كردم. ئه‌و قسانه‌ى ئه‌وم وه‌ك جۆرێك له‌ به‌خۆدانازینى هونه‌رمه‌ندانه‌ لێكدایه‌وه‌. پۆرترێتى زۆرێك له‌ هونه‌رمه‌ندو نووسه‌رو شاعیرانى تورك و كوردو رووس و شوێنه‌كانیترى دونیاى كێشابوو. له‌ناو ناودارانى كورد دا زیاتر وێنه‌ى پیره‌مێردى شاعیرى كێشابوو. دانه‌یه‌كیان هى ئه‌وكاته‌یه‌ كۆلێژى ماف ته‌واو ده‌كات و له‌سه‌ر كورسییه‌ك دانیشتووه‌، كڵاوێكى توركى و سمێڵى باوى سه‌ره‌تاى سه‌ده‌ى بیسته‌م، ئاوڕى بۆ كامێراكه‌ داوه‌ته‌وه‌و خه‌نده‌یه‌ك له‌سه‌ر لێویه‌تى. دانه‌یه‌كیتر پیره‌مێرد له‌سه‌ر گردى یاره‌یه‌و ئاماده‌كارى بۆ ئاگرى نه‌ورۆز ده‌كات، وه‌ك ئه‌وه‌ى دڵڕه‌قى ئه‌م هه‌موو ساڵانه‌ پڕ بووبن له‌ شادیى، گه‌شبینى له‌ چاوه‌كانى حاجى تۆفیقى پیردا روون دیاره‌. هیرا به‌ ستاییشه‌كانى من نیگه‌ران ده‌بێت، پێى وایه‌ هونه‌ر دوور له‌ هونه‌رمه‌ند ده‌بێ هه‌ڵسه‌نگێنرێ.

به‌خێرایی ئیشه‌كان ته‌واو ده‌كه‌م و ماڵئاوایی له‌ ماتێلدا ده‌كه‌م, لۆرێنزۆ له‌م ناوه‌ دیار نیه‌، دڵنیام وه‌ك هه‌موو رۆژێكیتر له‌سه‌ر پرده‌كه‌ قولاپه‌كه‌ى شۆڕكردۆته‌وه‌و خه‌ریكى ماسیگرتنه‌، له‌راستیدا من تا ئێستا نه‌مبینیوه‌ یه‌ك دانه‌ش به‌ قولاپه‌كه‌یه‌وه‌ بووبێ. به‌ ماتێلدا ده‌ڵێم ئه‌مشه‌و نایه‌مه‌وه‌، ده‌توانێ ده‌رگاكه‌ قوفڵ بدات و گڵۆپه‌كان بكوژێنێته‌وه‌. ئه‌م پیره‌ژنه‌ بۆ من دڵخۆشه‌، ده‌زانێ ئه‌مشه‌و له‌گه‌ڵ هیرا ده‌چمه‌ ماڵه‌وه‌و به‌ خێزانه‌كه‌یم ده‌ناسێنێ و سوپرایزێكیشى بۆم هه‌یه‌, ده‌زانێ شه‌وێكى خۆش له‌سه‌ر دوورگه‌ى هه‌یبه‌لى له‌پاڵ ئه‌ودا ده‌به‌مه‌سه‌ر. هیرا من ده‌بینێ و له‌سه‌ر كورسییه‌كه‌ى هه‌ڵده‌ستێ, ده‌ڵێم ببوره‌ كه‌ زۆر چاوه‌ڕێتكردم, ئه‌و ده‌لێ هێشتا زووه‌و فریاى به‌له‌مه‌كه‌ى كاتژمێر چوار ده‌كه‌وین. له‌ كافێكه‌ دێینه‌ده‌ره‌وه‌و شانبه‌شانى یه‌كتر به‌ره‌و نزیكترین وێستگه‌ى میترۆ ده‌ڕۆین.

 

گه‌شتێكى كورتى بیستوپێنج ساڵه‌

 

خۆر هێنده‌ى بۆ ئاوابوون نه‌مابوو كه‌ دوو هاورێكه‌ گه‌یشتنه‌ به‌نده‌ره‌كه‌ى ئه‌مینۆنو، به‌ بێده‌نگى سه‌یرى بورجى گاڵاتا و ته‌نگه‌ى بۆسفوڕیان ده‌كرد. كه‌شتییه‌كه‌ى تۆفیق به‌گ هێشتا نه‌گه‌یشتبوو، له‌سه‌ر گابه‌رده‌كانى نزیك گوێ ئاوه‌كه‌ دانیشتن و به‌بێده‌نگى له‌ هاموشۆى به‌له‌مه‌كانیان ده‌ڕوانى. بیركردنه‌وه‌ له‌ سلێمانى تۆفیق به‌گى خه‌مگین ده‌كرد، بۆیه‌ ده‌یه‌ویست توند ده‌ست به‌شاره‌كه‌وه‌ بگرێ و جێگه‌ى ماڵى راسته‌قینه‌ى بگرێته‌وه‌، جێگه‌ى نیشتیمانێك بگرێته‌وه‌ كه‌ بۆ گه‌شتیكى كورتى چه‌ند هه‌فته‌یی لێى هاته‌ ده‌ره‌وه‌و نه‌یده‌زانى زیاتر له‌ بیست و پێنج ساڵ ئه‌م غوربه‌ته‌ درێژه‌ ده‌كێشێ. بۆئه‌وه‌ى غه‌ریب نه‌بێ، تۆفیق به‌گ ده‌ستیكرد به‌ بونیادنانى ژیانێكى تازه‌. كۆلیژى مافى خوێند و پله‌ى میری وه‌رگرت و رۆژنامه‌ى ده‌ركرد و ژنى هێناو وه‌چه‌ى خسته‌وه‌و عاشقى شاره‌كه‌بوو. چوو بۆ حه‌ج و رێگایه‌كى درێژى گرته‌به‌ر، رێگایه‌ك نه‌ چوون، نه‌ هاتنه‌وه‌ى نه‌یه‌ته‌وه‌ نزیك سلێمانى. له‌ باكۆوه‌ به‌ قه‌زویندا بۆ مه‌ككه‌ رۆیشت و نه‌گه‌ڕایه‌وه‌ زێد، وه‌فایی شاعیرى له‌ حیجاز به‌ لم سپارد و زیندانى سوڵتان و كۆماریی دی و نه‌گه‌ڕایه‌وه‌. هه‌موو ئه‌مانه‌ى بیرده‌هاته‌وه‌و هێشتا دڵى به‌ ماڵه‌كه‌ى له‌ دوورگه‌ى هه‌یبه‌لى و نه‌ژادو ویدادى كوڕى خۆشبوو. ئومێدێك هه‌بوو رۆژنامه‌یه‌كى تازه‌ ده‌ربكا، منداڵى زۆرترو شیعرى جوانتر بنووسێ. كه‌ سه‌یرى مانگى شكاوى سه‌ر له‌ ئێواره‌ى ده‌كرد له‌ناو شه‌پۆله‌ بچووكه‌كانى سه‌ر رووى ده‌ریا، له‌به‌رخۆیه‌وه‌ وتى "ئه‌م شاره‌ چه‌ند جوانه‌!". تا نوورسى به‌خه‌مگینییه‌وه‌ نه‌یووت " لێ حه‌یف نه‌ وه‌ڵاتێ مه‌یێ كوردانه‌!" نه‌یزانى له‌كوێیه‌.

كه‌شتییه‌كه‌ گه‌یشتبوو، باوه‌شیان لێكداو تۆفیق به‌گ بازێكیداو سه‌ركه‌وت، به‌بێ ئه‌وه‌ى ئاوڕ له‌ هاوڕێكه‌ى بداته‌وه‌ چووه‌ به‌شى دواوه‌ و پاڵیدا به‌ دیواره‌ ته‌خته‌كانییه‌وه‌. نوورسی هه‌ر له‌سه‌ر گابه‌رده‌كان دانیشتبوو تا كه‌شتییه‌كه‌ دووركه‌وته‌وه‌و چیتر نه‌یده‌توانی له‌ تاریكییه‌كه‌دا بیبینێ. مانگیش ئیدى سه‌ر شه‌پۆله‌كانی جێهێشتبوو. كتێبه‌كه‌ى جه‌ماله‌دین ئه‌فغانى هه‌ڵگرت و به‌ره‌و شاره‌كه‌ رۆیشت. نه‌یده‌زانى هه‌رگیز جارێكیتر هاوڕێكه‌ى نابینێته‌وه‌.  

 

 

 

دوورگه‌ى هه‌یبه‌لى

 

ناو میترۆكه‌ پڕبوو، خه‌ڵكانیكى زۆرێكیش به‌پێوه‌ وه‌ستابوون، من ده‌ستێك به‌ خۆهه‌ڵواسه‌ره‌كه‌و ئه‌ویتر له‌ گیرفاندا، هیرا به‌رامبه‌رم، ده‌ستێك به‌ خۆهه‌ڵواسه‌ره‌كه‌و ئه‌ویتر به‌ جانتاوه‌. ده‌سته‌یه‌ك كوڕو كچى گه‌نجى عه‌ره‌بى سعودى هه‌واى ئازادى شێتگیریكردبوون، به‌ ده‌نگى به‌رز ده‌دوان و قاقایان تا واگۆنه‌كانیتر ده‌ڕۆیشت. له‌گه‌ڵ وه‌ستانى له‌هه‌ر وێستگه‌یه‌كدا میترۆ ژێرزه‌مینییه‌كه‌ له‌ترێكى ئه‌دا و هیرا، قۆڵى، رانى یان هه‌ر شوێنێكیترى به‌ر من ده‌كه‌وت، وه‌ك ئه‌وه‌ى داوای لێبوردن بكا بزه‌یه‌كى بۆ ده‌كردم. من ده‌مویست بزانم ئه‌و سوپرایزه‌ چییه‌ بۆمنى ئاماده‌كردووه‌ له‌سه‌ر ئه‌و دوورگه‌یه‌. له‌ناكاو وتى: "ده‌زانى پیره‌مێرد ماڵى له‌و دوورگه‌یه‌ بووه‌ كه‌ ئێستا بۆى ده‌ڕۆین؟". سه‌رم به‌ نیشانه‌ى به‌ڵێ له‌قاند. دواى قه‌یرێ وتى: "ئه‌ى ئه‌زانى ئه‌تێلا نه‌ژاد، مه‌به‌ستم نه‌وه‌ى تۆفیق به‌گه‌ هێشتا له‌و دوورگه‌یه‌ ده‌ژى؟". به‌چاوانى ئه‌بڵه‌ق و سیمایه‌كى پڕ له‌ پرسیاره‌وه‌ سه‌یرمكرد. له‌ناو جانتاكه‌ى رۆژنامه‌یه‌كى نمره‌ دووى ده‌رهێناو وتارێكى ئه‌تێلاى پیشاندام ده‌رباره‌ى پاراستنى شوێنه‌واره‌ دێرینه‌كانى ئیمپراتۆریه‌تى رۆمانى بوو له‌ توركیا. له‌ وێنه‌كه‌دا ئه‌تێلا جگه‌ له‌ لووتى كه‌مێ گه‌وره‌و چاوانى خه‌مگینى هچ شتێكیترى نه‌ده‌چووه‌وه‌ سه‌ر پیره‌مێرد. كاتێ رۆژنامه‌كه‌ى ده‌خسته‌ ناو جانتاكه‌ى پرسیارى ویدادم لێكرد، وتى: "چى ده‌زانى؟". كه‌مێك لێى نزیكبوومه‌وه‌و وتم: " پێش ئه‌وه‌ى بڕوا بۆ هندستان‌و زمانى سانسكریتى بخوێنێ چووه‌ته‌ لاى باوكى له‌ سلێمانى، دواتر چووه‌ بۆ به‌غداو له‌وێوه‌ بۆ ده‌لهى". له‌ وێستگه‌یه‌كى سه‌ر زه‌ویدا میترۆكه‌ وه‌ستاو عه‌ره‌به‌ سعودییه‌كان دابه‌زین. وتى:" له‌وێ، له‌ هندستان مردو گۆڕه‌گه‌ى له‌ شارى (گۆوا)یه‌". دواى ئه‌وه‌ هه‌ردووكمان بێده‌نگ بووین و سه‌یرى تاریكایی ناو تونێله‌كه‌مان ده‌كرد. دوو وێستگه‌ دواتر دابه‌زین و تا به‌نده‌ره‌كه‌مان به‌ پیاده‌ بڕى. هۆڵه‌كه‌ پڕ بوو له‌ گه‌شتیارى بیانى ‌و چاوه‌ڕوانى ده‌رچوونى كه‌شتییه‌كه‌یان ده‌كرد بۆ كۆدوورگه‌ى شازاده‌كان. له‌پاڵ دیوارى هۆڵه‌كه‌ به‌بێده‌گى چاوه‌ڕوانى كردنه‌وه‌ى ده‌روازه‌كانمان ده‌كرد، ژنێكى قژ ره‌شى باریك كه‌ نه‌ده‌كرا رووخسارى ببینم، به‌ دانیشتنه‌وه‌ پشتى دابووه‌ دیواره‌كه‌وه‌ له‌ مۆبایله‌كه‌یه‌وه‌ وتارێكى له‌باره‌ى پرسی ئازادى راده‌ربڕین له‌ توركیاى نوێدا ده‌خوێنده‌وه‌. ده‌رگاكان كرانه‌وه‌و ژنه‌ فریاى ته‌واوكردنى وتاره‌كه‌ نه‌كه‌وت, شه‌پۆلێك له‌ مرۆڤ به‌ره‌و كه‌شتییه‌ سێ نهۆمییه‌كه‌ چوون. دواى دووجار له‌ شووتى ئاگاداركردنه‌وه‌ كه‌شتییه‌كه‌ كه‌وته‌ ڕێ. تا گه‌یشتیینه‌ دوورگه‌ى هه‌یبه‌لى سه‌رنشینه‌كان خواردن و دۆنه‌تیان بۆ ئه‌و نه‌وره‌سانه‌ هه‌ڵده‌دا كه‌ دواى ئێمه‌ كه‌وتبوون.

من یه‌كه‌مینجاربوو پێ بخه‌مه‌ سه‌ر هه‌یبه‌لى. له‌ به‌نده‌ره‌كه‌وه‌ رێگا سه‌ره‌كیه‌كه‌مان گرته‌به‌رو له‌ كۆڵانێكى پڕ له‌دره‌ختى سه‌وز چووینه‌ ژووره‌. هیرا كلیلێكى له‌جانتاكه‌ى ده‌رهێناو ده‌رگاى ڤێلایه‌ى رازاوه‌ى كرده‌وه‌. دایكى خه‌ریكى ئاودانى گوڵه‌كان بوو، ده‌ستى گوشیم و فه‌رمووى ژووره‌وه‌ى لێكردم. له‌ ژوورى دانیشتن هیچ سه‌رسام نه‌بووم كه‌ ره‌سمێكى پیره‌مێردم به‌ دیواره‌كه‌وه‌ بینى، چونكه‌ ئه‌و پیره‌پیاوه‌ى به‌ره‌و رووم ده‌هات تا ته‌وقه‌م له‌گه‌ڵ بكا ئه‌تێلا نه‌ژاد تۆفیق بوو. ئه‌و پیاوه‌ى هیرا له‌ میترۆكه‌دا وێنه‌و وتاره‌كه‌ى نیشاندام.

بۆ بالكۆنییه‌كه‌ى دواوه‌ى خانووه‌كه‌ رێنوێنی كردم، مێزێكى شووشه‌یی خڕ و چوار كورسی ده‌یانڕوانیه‌ سه‌ر ده‌ریا. "هیرا كچم شه‌رابمان بۆ بێنه‌", ئه‌تێلا به‌ روویه‌كى خۆشه‌وه‌ ئه‌مه‌ى وت. له‌و به‌رزییه‌وه‌ به‌نده‌ركه‌مان لێوه‌ دیار بوو، به‌له‌مێك خه‌ریبوو ده‌كه‌وته‌ جوڵه‌. نه‌وره‌سه‌كان بێ هه‌دا به‌ ئاسماندا ده‌سوڕانه‌وه‌. هه‌مووشتێك جوان بوو. دوورگه‌كه‌و سوپرایزه‌كه‌ى هیراو ئه‌و گرده‌ى لاى راست كه‌ وه‌ك برۆكلى سه‌وز بوو. بیرم له‌ پیره‌مێرد ده‌كرده‌وە، نزیكه‌ى سه‌ده‌یه‌ك به‌ر له‌ ئێستا له‌م شوێنه‌ى منه‌وه‌ له‌هه‌مان دیمه‌نى روانیووه‌. ئه‌تێلا هێنامیه‌وه‌ بۆ دوورگه‌كه‌: " هیرا پێى وتم كه‌ ئێوه‌ ئێره‌ جێده‌هێڵن، ئه‌مجاره‌ به‌ره‌و كوێ كوڕى گه‌نج؟". ده‌مویست بڵێم ئیدى بیر له‌ رۆیشتن ناكه‌مه‌وه‌، به‌ڵام به‌بێ ئه‌وه‌ى وه‌ڵامى بده‌مه‌وه‌ سه‌یرى بزه‌ى سه‌ر لێوى هیرام ده‌كرد كه‌ به‌خۆى و شه‌رابه‌كه‌ى ده‌ستییه‌وه‌ به‌ره‌و ئێمه‌ ده‌هات.

زیاتر پیشان بدە

بابەتی پەیوەندیدار

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *